چین در جدیدترین برنامه پنجساله خود، تمرکز استراتژیک را بر توسعه صنعتی، خودکفایی فناوری و تقویت قدرت تولید داخلی قرار داد. این تصمیم در حالی اتخاذ شده که تنشهای ژئوپلیتیک با آمریکا در بالاترین سطح طی سالهای اخیر قرار دارد و غرب تلاش میکند با بازتعریف سیاستهای صنعتی خود، رقابت با چین را تشدید کند.
تأکید حزب کمونیست چین بر خوداتکایی تکنولوژیک
طبق گزارش خبرگزاری شینهوآ، رهبران حزب کمونیست چین در جلسه چهارروزه «پلنوم» بر موارد زیر تأکید کردند:
- ایجاد یک سیستم صنعتی مدرن
- افزایش سرعت خودکفایی در فناوریهای حساس
- گسترش تقاضای داخلی و ارتقای رفاه اجتماعی
- بازسازی نیروی مدیریتی با تغییر ۱۱ عضو ارشد حزبی؛ بزرگترین جابهجایی از سال ۲۰۱۷ تاکنون
چرا تمرکز بر صنعت همچنان ستون اصلی اقتصاد چین است؟
اگرچه جزئیات کامل برنامه در ماه مارس منتشر خواهد شد، اما تحلیلها نشان میدهد:
- چین درصدد حفظ جایگاه خود بهعنوان قدرت اول تولید جهان است
- مدل رشد مبتنی بر صادرات و سرمایهگذاری همچنان ادامه خواهد داشت
- چین نسبت به تغییر بنیادین و حرکت به سمت اقتصاد مبتنی بر مصرف داخلی محتاط است
تحلیل اقتصادی:
کاهش تقاضای داخلی و فشار تعرفههای آمریکا باعث شده وابستگی چین به صادرات بیشتر شود؛ موضوعی که برخی اقتصاددانان نسبت به آن هشدار میدهند.
بدهی بالا، مزیت یا تهدید؟
بر اساس دادههای اقتصادی:
- نرخ بدهی کل چین به سه برابر تولید ناخالص داخلی رسیده است
- سیاستهای سنگین سرمایهگذاری صنعتی، در کوتاهمدت رشد ایجاد میکند اما در بلندمدت ریسک تورم منفی و رکود بدهی را افزایش میدهد
- چین اکنون تقریباً انحصار تولید عناصر خاکی کمیاب را در اختیار دارد؛ اهرم فشاری که در مذاکرات با آمریکا از آن استفاده میکند
اظهارنظر تحلیلگران:
- دن وانگ از گروه اوراسیا: «مدل رشد چین بسیار شکننده است؛ ترکیب بدهی بالا و تورم پایین، یک ریسک سیستمی ایجاد کرده است.»
- تیانجن شو از اکونومیست: «افزایش سرمایهگذاری اجتماعی ممکن است به گسترش بیمههای درمانی و بازنشستگی بینجامد، اما هنوز مدل حکمرانی مشخصی برای اجرای این طرحها وجود ندارد.»
چین در برابر غرب؛ آغاز رقابت صنعتی تمامعیار
رویکرد جدید اقتصادی چین، واکنش مستقیم آمریکا و اروپا را در پی داشته است. غرب اکنون در تلاش است:
- بازگشت به سیاست «صنعتگرایی جدید»
- سرمایهگذاری مجدد در صنایع دفاعی و استراتژیک
- کاهش وابستگی به زنجیره تأمین چین
برنامه پنجساله جدید چین تنها یک سند اقتصادی نیست؛ بلکه نقشه راه نبرد فناوری و صنعتی میان پکن و واشنگتن در دهه آینده است.
