سال ۲۰۲۴ به عنوان گرمترین سال ثبتشده در تاریخ بشر شناخته شد؛ سالی که موجهای شدید گرما، میلیونها نفر را در سراسر جهان، بهویژه در منطقه آسیا و اقیانوسیه، تحت تأثیر قرار داد. افزایش بیسابقه دما، نه تنها سلامت عمومی بلکه امنیت غذایی، زیرساختهای شهری و تعادل زیستمحیطی را به شدت تحت فشار قرار داده است.
🌾 بنگلادش و هند؛ قربانیان اصلی موج گرما
در میان کشورهای آسیبدیده، بنگلادش بیشترین تأثیر را پذیرفت. حدود ۳۳ میلیون نفر در این کشور به دلیل کاهش بازدهی محصولات کشاورزی، اختلال در زنجیره تأمین غذا، تعطیلی مدارس و شیوع بیماریهای مرتبط با گرما، آسیب دیدند.
در هند نیز گرمای شدید منجر به حدود ۷۰۰ مرگ مرتبط با گرما شد؛ عمدتاً در سکونتگاههای غیررسمی و مناطق فقیرنشین شهری که دسترسی به آب، برق و سیستمهای خنککننده محدود است.
کودکان، سالمندان و کارگران کمدرآمد در فضاهای باز، از آسیبپذیرترین گروهها در برابر این بحران هستند.
🏙️ نابرابری اقلیمی؛ فقر گرمتر است
تحقیقات نشان میدهد محلههای ثروتمند معمولاً در مناطق سبزتر و خنکتر قرار دارند، در حالی که مناطق فقیرنشین، بیشتر در معرض گرما هستند. در شهر باندونگ اندونزی، اختلاف دما بین سردترین و گرمترین مناطق شهری به ۷ درجه سانتیگراد میرسد؛ شکافی که بهطور مستقیم با وضعیت اقتصادی ساکنان مرتبط است.
❄️ ذوب یخچالها و تهدید جدی برای آینده منطقه
تغییرات اقلیمی تنها به گرما محدود نمیشود. در سطح جهانی، یخچالها نزدیک به ۵٪ از حجم خود را در این قرن از دست دادهاند. طبق پیشبینیها، در صورت ادامه سناریوی انتشار بالا، تا سال ۲۰۶۰ کشورهای زیر ممکن است بیش از ۷۰ درصد یخچالهای خود را از دست بدهند:
-
ایران
-
مغولستان
-
میانمار
-
ترکیه
-
ازبکستان
این روند، در کنار بالا آمدن سطح دریاها، تهدیدی جدی برای کشورهای جزیرهای اقیانوس آرام خواهد بود.
🌿 راهکار چیست؟ حرکت از واکنش به پیشگیری
در نشست این هفته کمیسیون اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل برای آسیا و اقیانوسیه (ESCAP)، کشورها راهکارهایی برای ادغام مدیریت ریسک گرما در سیستمهای هشدار سریع و برنامهریزی توسعه بررسی خواهند کرد.
راهکارهای کلیدی شامل:
✅ توسعه سیستمهای هشدار گرمایی
✅ گسترش فضای سبز شهری
✅ سقفها و دیوارهای سبز
✅ حفظ تالابها
✅ ایجاد کریدورهای سبز فرامرزی
✅ استفاده از دادههای ماهوارهای و فناوریهای فضایی
مطالعات نشان میدهد:
-
پوشش گیاهی میتواند دمای مناطق شهری را تا ۵ درجه کاهش دهد
-
سقفهای سبز در سنگاپور کاهش دمای سطح تا ۱۷ درجه را نشان دادهاند
-
توسعه سیستم هشدار گرما در ۵۷ کشور میتواند سالانه ۱۰۰ هزار جان را نجات دهد
🚨 هنوز نیمی از جهان بدون هشدار گرماست
در حال حاضر فقط ۵۴ درصد از خدمات هواشناسی جهان هشدارهای دمای شدید صادر میکنند و در کشورهایی مانند نپال، بیش از ۷۵ درصد افراد آسیبپذیر هیچ هشدار گرمایی دریافت نکردهاند.
این شکاف اطلاعاتی، لزوم سرمایهگذاری در فناوریهای هشدار را دوچندان میکند.
نتیجهگیری
منطقه آسیا-اقیانوسیه تجربه بالایی در مدیریت بلایای طبیعی دارد، اما گرمای شدید، تهدیدی متفاوت، مداوم و بیصداست. اکنون زمان آن رسیده که کشورها، از واکنشهای کوتاهمدت به راهبردهای علمی، پایدار و منطقهای تغییر مسیر دهند.
سازمان ESCAP آماده است تا بستر همکاری و تبادل داده را برای مقابله با این بحران فراهم کند؛ بحرانی که به گفته کارشناسان، دیگر یک احتمال نیست، بلکه واقعیت امروز جهان است.
